#เรียนบาลีแบบเร่งรัด บทที่ 23

#เรียนบาลีแบบเร่งรัด บทที่ 23

1.เหตุกัตตุวาจก

รูปของ กิริยาศัพท์ ที่เป็น เหตุกัตตุวาจก จะเพิ่มคำว่า -เอ/-อย/-อาเป/-อาปย ลงข้างท้ายของรากของศัพท์ นั้นๆ

ตัวอย่าง

1) ปจติ -ปาเจติ/ปาจยติ/ปาจาเปติ/ปาจาปยติ

2) ภุญฺชติ - โภเชติ/โภชาเปติ

3) โจเรติ - โจราเปติ, โจราปยติ

4) กิณาติ - กิณาเปติ/กิณาปยติ

5) กโรติ - กาเรติ/ การาปยติ

6) ททาติ/ เทติ - ทาเปติ/ทาปยติ

ในประโยคที่มีกิริยาศัพท์ เป็น เหตุกัตตุวาจก ถ้าเป็น สกัมมธาตุ (ธาตุเรียกหากรรม) มีองค์ 4 คือ 1) เหตุกัตตะ 2)การิตตกัมมะ 3) กัมม และ 4) กิริยา เช่น สามิโก สูทํ โอทนํ ปาเจติ. อันว่านาย ยังพ่อครัว ให้หุงอยู่ ซึ่งข้าวสุก.

ถ้าเป็น อกัมมธาตุ (ธาตุไม่เรียกหากรรม) มีองค์ 3 คือ 1) เหตุกัตตา 2) การิตตกัมมะ และ 3) กิริยา เช่น ลุทฺทโก หตฺถึ มาเรติ . อันว่านายพราน ยังช้าง ให้ตายอยู่.

ในคำแปลในประโยคจะมีถ้อยคำว่า อันว่า....ยัง...ให้....(ซึ่ง......)

2. ตัวอย่างในการสร้างประโยค

1) อมฺมา ภคินึ ภตฺตํ ปาจาเปติ. อันว่าแม่ ยังพี่/น้อง/สาว ให้หุงอยู่ ซึ่งข้าว.

2) ภูปาโล สมเณ จ วาจเก จ โภชาเปสิ. อันว่ากษัตริย์ ยังสมณะทั้งหลายด้วย ยังผ็ขอทั้งหลายด้วย ให้บริโภคแล้ว.

3) โจโร มิตฺตํ กกจํ โจราเปตฺวา วนํ ธาวิ. อันว่าโจร ยังมิตร ให้ขโมยแล้ว ซึ่งเลื่อย วิ่งไปแล้ว สู่ป่า.

4) เวชฺโช ปุตฺตํ อาปณมฺหา ขีรํ กิณาเปสิ. อันว่าหมอ ยังบุตร ให้ซื้อแล้ว ซึ่งน้ำนม จากตลาด.

5) อุปาสกา ปุริเส สมณานํ วิหารํ การาเปสุํ. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย ยังชายทั้งหลายให้กระทำแล้ว ซึ่งวิหาร แก่สมณะทั้งหลาย.

6) ยุวติ ภคินึ อาจริยสฺส มูลํ ทาเปตฺวา สิปฺปํ อุคฺคณฺหิ. อันว่าผู้หญิง ยังพี่/น้อง/สาว ให้ให้แล้ว ซึ่งเงิน แก่อาจารย์ เรียนเอาแล้ว ซึ่งศิลปะ.

7) พฺราหฺมโณ โจรํ สจฺจํ วาจาเปตุํ วายมิ. อันว่าพราหมณ์ พยายามแล้ว เพื่ออันยังโจร ให้กล่าว ซึ่งคำสัตย์.

แบบฝึกหัดที่ 23

3.จงแปลมคธเป็นไทย

1. อมฺมา สมณํ อสปฺปุริเส ปุตฺเต อนุสาสาเปติ.

2. ตุมฺเห อมจฺจํ มนุสฺเส ปีเฬนฺเต โจเร อามนฺตาเปตฺวา โอวทถ.

3.วาณิโช กสฺสกํ รุกฺเข ฉินฺทาเปตฺวา สกเฏน นครํ เนตฺวา วิกฺกิณิ.

4. สมโณ อุปาสเก สนฺนิปาตาเปตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

5. มาตุโล กุมาเร ปุปฺผานิ จ ผลานิ จ โอจินาเปสิ.

6. ทาริกา สุนขํ โปกฺขรณึ โอตราเปสิ.

7. อมจฺโจ ปุคฺคลํ วาณิเช จ กสฺสเก จ ปกฺโกสาเปตฺวา ปุจฺฉิสฺสติ.

8. วนิตาโย กญฺญํ อาหฏานิ ปุปฺผานิ อาสิญจาเปสุํ.

9. อหํ ภริยาย กาตพฺพํ กมฺมํ กโรมิ.

10. ลุทฺทโก มิตฺตํ มิคํ วิชฺฌิตฺวา มาราเปสิ.

11. พฺราหฺมโณ กุมารึ ธมฺมํ อุคฺคณฺหาเปสิ.

12. อมฺมา ทาริกํ ขีรํ ปาเยตฺวา มญฺเจ สยาเปสิ.

13. วาณิชา อสฺเส ภณฺฑานิ คาหาเปตฺวา วิกฺกิณิตุํ นครํ คมึสุ.

14. วนิตา สหายเก รุกฺขสฺส สาขาโย อากฑฺฒาเปตฺวา เคหํ เนสิ.

15. อมฺมา ปุตฺเต เคหํ อาคตํ สมณํ วนฺทาเปสิ.

16. อุปาสกา สมเณ อาสเนสุ นิสีทาเปตฺวา โภชาเปสุํ.

17. ภคินี ภินฺนปตฺตสฺส ขณฺฑานิ อามสนฺตี โรทนฺตี เคหทฺวาเร อฏฺฐาสิ.

18. นาริโย อุทกํ อาหริตุํ คจฺฉนฺติโย รุกฺขมูเลสุ ปติตานิ กุสุมานิ โอโลเกตฺวา โมทึสุ.

19. ลุทฺทโก ตุณฺเฑน ผลํ โอจินิตุํ วายมนฺตํ สุวํ สเรน วิชฺฌิ.
20. สมณา สปฺปุริเสน การาปิเตสุ วิหาเรสุ วสนฺติ.

4. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าคนไม่ดี ยังบุตรทั้งหลาย ให้ยิงอยู่ ซึ่งนกทั้งหลาย.

2. อันว่าอุบาสกทั้งหลาย จักยังสมณะ ให้แสดงอยู่ ซึ่งธรรม.

3. อันว่าหญิงทั้งหลาย ยังบุตรทั้งหลาย ให้ไหว้อยู่ ซึ่งสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า.

4. อันว่าสาวน้อย จักยังพี่(น้อง) สาว ให้กล่าว ในที่ประชุม.

5. อันว่าชาวนา ยังต้นไม้ ให้ล้มแล้ว ในหลุม.

6. อันว่าท่านทั้งหลาย จักให้รด ซึ่งดอกไม้ทั้งหลาย ด้วยน้ำ.

7. อันว่ากษัตริย์ ยังอำมาตย์ทั้งหลาย ให้ก่อสร้างแล้ว ซึ่งวิหาร.

8. อันว่าราชินี จักอาศัยอยู่ ในปราสาท อันอันกษัตริย์ ให้สร้างแล้ว.

9. อันว่าพ่อค้า ยังภรรยา ให้ใส่แล้ว ซึ่งสินค้าทั้งหลาย ในกล่องทั้งหลาย.

10. อันว่าพราหมณ์ ยังสาวกทั้งหลาย ของพระพุทธเจ้า ให้แสดงแล้ว ซึ่งธรรม แก่ประชาชนทั้งหลาย.