#เรียนบาลีแบบเร่งรีบ บทที่ 21

#เรียนบาลีแบบเร่งรีบ บทที่ 21

1. กิริยากิตก์ อนฺต, มาน (ต่อ)

บทนี้เป็นความต่อเนื่องของบทที่ 11 และให้ศึกษาพร้อมกับบทที่ 11 นั้นด้วย

ในบทที่ 11 ได้กล่าวถึงว่า ให้ใส่ อนฺต/มาน ที่ท้าย กิริยาศัพท์ ที่เป็น อ การันต์ ซึ่งก็จะทำให้เป็น ปัจจุบันกาล ใน 2 ลิงค์ คือ ปุงลิงค์ และ อิตถีลิงค์ ตัวอย่างเช่น

ปจ + อนฺต	= ปจนฺต
ปจ+ มาน	= ปจมาน

ในเวลาแจกรูป ก็ให้แจกเหมือน อ การันต์ ในทั้งสองลิงค์

นอกจากนั้นแล้ว พึงสังเกตด้วยว่า กับกิริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย เอ/อย นั้น ,  ให้ใช้ มาน ปัจจัย ที่ท้าย กิริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย เอ, แต่ให้ใช้ มาน ปัจจัย  กับ กิริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย อย ตัวอย่างเช่น

โจเร +อนฺต	= โจเรนฺต
โจรย + มาน	= โจรยมาน

สำหรับกิริยาศัพท์ ที่ลงท้ายด้วย ณา สามารถใช้ได้ทั้ง อนฺต/ มาน แต่ต้อง รัสสะ (ทำให้สั้น) อา ที่ ณา ให้เป็น ณ

กิณา +อนฺต	=กิณนฺต
กิณา+ มาน	=กิณมาน
สุณา + อนฺต	= สุณนฺต
สุณา +มาน	= สุณมาน

ในคัมภีร์ต่างๆในภาษาบาลี มักจะใช้ อนฺต ปัจจัย บ่อยครั้งกว่า มาน ปัจจัย

2. อนฺต และ มาน ปัจจัย ที่ใช้กับ อิตถีลิงค์ จะเพิ่ม อนฺตี/มานา ลงท้าย กิริยาศัพท์ ตัวอย่าง เช่น

ปจ+  อนฺตี	= ปจนฺตี
ปจ +มานา	= ปจมานา
โจเร +อนฺตี	=โจเรนฺตี
โจรย+ มานา	= โจรยมานา
กิณา  + อนฺตี	= กิณนฺตี

เมื่อใส่ อนฺตี ปัจจุบันนกาล อิตถีลิงค์ ก็ให้แจกรูป นามศัพท์ ตาม อี การันต์ อิตถีลิงค์, เมื่อใช้ มานา ก็ให้แจกรูป นามศัพท์ อา การันต์ อิตถีลิงค์

การแจกรูป ปจนฺตี          

วิภัตติ	เอกวจนะ	พหุวจนะ
ปฐมาวิภัตติ	ปจนฺตี	ปจนฺจิโย, ปจนฺตี
ทุติยาวิภัตติ	ปจนฺตึ,นาริยํ	ปจนฺติโย,ปจนฺตี
ตติยาวิภัตติ	ปจนฺติยา	ปจนฺตีหิ,ปจนฺตีภิ
จตุตถีวิภัตติ	ปจนฺติยา	นารีนํ
ปัญจมีวิภัตติ	ปจนฺติยา	นารีหิ, นารีภิ
ฉัฏฐีวิภัตติ	ปจนฺติยา	ปจนฺตีนํ
สัตตมีวิภัตติ	ปจนฺติยา, ปจนฺติยํ	ปจนฺตีสุ
อาลปนะ	ปจนฺตี	ปจนฺจิโย, ปจนฺตี

3.ตัวอย่างการสร้างประโยค

เอกวจนะ

อมฺมา ภตฺตํ ปจนฺตี กญฺญาย สทฺธึ กเถติ. อันว่าแม่ หุงอยู่ ซึ่งข้าว กล่าวอยู่ กับด้วย สาวน้อย.

กญฺญา ภตฺตํ ปจฺจนฺตึ อมฺมํ ปสฺสติ. อันว่าสาวน้อย เห็นอยู่ ซึ่งแม่ ผู้หุงอยู่ ซึ่งข้าว.

กญฺญา ภตฺตํ ปจนฺติยา อมฺมาย อุทกํ เทติ. อันว่าสาวน้อย ให้อยู่ ซึ่งน้ำ แก่แม่ ผู้หุงอยู่ ซึ่งข้าว.

พหุวจนะ

อมฺมาโย ภตฺตํ ปจนฺติโย กญฺญาหิ สทฺธึ กเถนฺติ. อันว่าแม่ทั้งหลาย หุงอยู่ ซึ่งข้าว กล่าวอยู่ กับด้วยสาวน้อยทั้งหลาย.

กญฺญาโย ภตฺตํ ปจนฺติโย อมฺมาโย ปสฺสนฺติ. อันว่าสาวน้อยทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งแม่ทั้งหลาย ผู้หุงอยู่ ซึ่งข้าว.

กญฺญาโย ภตฺตํ ปจนฺตีนํ อมฺมานํ อุทกํ เทนฺติ. อันว่าสาวน้อยทั้งหลาย ให้อยู่ ซึ่งน้ำ แก่แม่ทั้งหลาย ผู้หุงอยู่ ซึ่งข้าว.

ในทำนองเดียวกันนี้ ปัจจุบันนกาล (อนฺต และ มาน) สามารถแจกรูปให้สอดคล้องกับลิงค์ สังขยา(การนับจำนวน) และวจนะ ของนามศัพท์ ตามความเหมาะสม

แบบฝึกหัดที่ 21

4.จงแปลมคธเป็นไทย

1. ทาริกา เขตฺเต ผลานิ โจเรนฺตี กสฺสกํ ทิสฺวา ภายิตฺวา ธาวิตุํ อารภิ.

2. ยุวติ พุทฺธสฺส สาวเกน เทสิตํ ธมฺมํ สุตฺวา สจฺจํ อธิคนฺตุํ อิจฺฉนฺตี อมฺมาย สทฺธึ มนฺเตสิ.

3. สยนฺตํ สุนขํ อามสนฺตี กุมารี เคหทฺวาเร นิสินฺนา โหติ.

4. ราชินี นารีหิ ปุฏฺเฐ ปญฺเห วยากโรนฺตี สภายํ นิสินฺนา ปริสํ อามนฺเตตฺวา กถํ กเถสิ.

5. อิตฺถิโย อฏวึ คนฺตวา รุกฺขํ ฉินฺทิตฺวา สาขาโย อากฑฺฒนฺติโย สิคาเล ทิสฺวา ภายึสุ.

6. ภคินี เคหทฺวาเร นิสีทิตฺวา ทุสฺสํ สิพฺพนฺตี คีตํ คายติ.

7. อสปฺปุริโส ปาปกมฺมานิ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อุปาสเกหิ สทฺธึ สลฺลปนฺโต วิหารสฺมึ อาสเน นิสินฺโน โหติ.

8. ยุวติ สาฏเกน เวเฐตฺวา นิลียิตํ สุวณฺณํ ปสฺสิตุํ อากงฺขมานา เคหสฺส ทฺวารํ วิวริ.

9. สเจ ตฺวํ มูลํ วิสชฺเชตุํ อิจฺเฉยฺยาสิ, มา ตฺวํ วตฺถํ กิเณยฺยาสิ.

10. สเจ ตุมฺเห ภูปาลสฺส ทูตํ เปเสถ, ตุมฺเห อมจฺเจปิ อาโรเจถ.

11. กสฺสโก ฉินฺนา สาขาโย เขตฺตมฺหา  นีหริตฺวา อฏวิยํ ปกฺขิปิ.

12. กญฺญา โปกฺขรณียา ตีเร ฐตฺวา กทฺทลิผลํ ขาทนฺตี ภคินิยา ทินฺนํ ปทุมํ คณฺหิ.

13. อมฺหากํ หตฺถปาเทสุ วีสติ องฺคุลิโย สนฺติ.

14. กญฺญา รตฺติยา เคหา นิกฺขมิตุํ ภายนฺตี ทฺวารํ น วิวริ.

15. สเจ ตฺวํ ยฏฺฐิยา กุกฺกรํ ปหเรยฺยาสิ โส ฑาเสยฺย.

16. มยํ สปฺปุริสา ภาวิตุํ อากงฺขมานา สมเณ  อุปสงฺกมฺม ธมฺมํ สุตฺวา กุสลํ กาตุํ อารภิมฺห.

17. อสปฺปุริสา โจรา ปาปกมฺเมหิ อนุพนฺธิตา นิรเย อุปฺปชฺชิตฺวา ทุกฺขํ วินฺทนฺติ.

18. ตุมฺเห ปาปํ ปริวชฺเชตฺวา ปุญฺญํ กโรถ, สเจ ตุมฺเห ปาปํ กเรยฺยาถ, ตุมฺเห มนุสฺสโลกมฺหา จวิตฺวา ทุกฺขํ วินฺทิสฺสถ.

19. สเจ ตุมฺเห สคฺเค อุปฺปชฺชิตฺวา โมทิตุํ ปตฺเถถ, ตุมฺเห ปุญญานิ กโรถ.

20. สจฺจํ ญาตุํ อุสฺสหนฺตา พฺราหฺมณา สหายเกหิ สห มนฺตยึสุ.

21. นาริยา ปญฺชเร ปกฺขิตฺตา สุกา กทลิผลํ ขาทนฺตา นิสินฺนา โหนฺติ.

22. วาณิโช โคณํ วิเหเฐตุํ  อนิจฺฉนฺโต สกฏมฺหา ภณฺฑานิ นีหริตฺวา ภูมิยํ นิกฺขิปิตฺวา กสฺสกํ อาโรเจสิ.

23. อฏวิยํ วิหรนฺตา มิคา จ โคณา จ วราหา จ สีหมฺหา ภายนฺติ.

24. สมณา สทฺธาย อุปาสเกหิ ทินฺนํ ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา  สจฺจํ อธิคนฺตุํ วายมนฺตา สีลานิ รกฺขนฺติ.

25. รตฺติยา นิกฺขนฺตา โทณิ นทึ ตริตฺวา ปภาเต ทีปํ ปาปุณิ.

26. สุนโข เคหสฺส ฉายาย ฐตฺวา ทาริกาย ภูมิยํ นิกฺขิตฺตํ โอทนํ ขาทิตุํ อารภิ.

27. กสฺสโก ภริยาย นาฬิยา มิตํ ธญฺญํ อาทาย อาปณํ คโต โหติ.

28. ทาริกา อุฑฺเฑนฺเต กาเก ทิสฺวา วาลุกาย จ อุทเกน จ กีฬนฺตี  หสมานา ธาวิ.

29. ปุริโส รถํ ปาเชตุํ อุคฺคณฺหนฺโต ทกฺโข โหติ.

30. วิวฏมฺหา ทฺวารมฺหา นิกฺขนฺตา กุมารา ปญฺชเรหิ มุตฺตา สกุณา วิย หุตฺวา อุยฺยานํ ธาวึสุ.

5. จงแปลไทยเป็นมคธ

1. อันว่าสาวน้อย นั่งแล้ว บนเตียง ดื่มแล้ว ซึ่งน้ำนม อันมารดา ให้แล้ว.

2. อันว่าผู้หญิงทั้งหลาย ถือเอาแล้ว ซึ่งหม้อทั้งหลาย ไปแล้ว สู่แม่น้ำ เพื่ออันนำมา ซึ่งน้ำ.

3. อันว่าผู้หญิง ไม่ปรารถนาอยู่  เพื่ออันเบียดเบียน ซึ่งนก ปล่อยแล้ว ซึ่งนกนั้น จากกรง.

4. อันว่าสาวน้อย ไม่อาจอยู่ เพื่ออันเก็บ ซึ่งผลไม้ทั้งหลาย จากต้นไม้ ร้องเรียกแล้ว ซึ่งชาวนา.

5. อันว่าน้ำนม ไม่มีอยู่ ในขวด ของทารก ผู้ร้องให้อยู่.

6. อันว่าเด็กหญิงทั้งหลาย  ผู้ขับร้องอยู่ ใต้ร่มเงา ของต้นไม้  เริ่มแล้ว เพื่ออันรำ.

7. อันว่ากวาง อันอันนายพรานด้วย อันอันสุนัขทั้งหลายด้วย ไล่ตามแล้ว  วิ่งไปแล้ว สู่ป่า.

8. อันว่าผู้หญิง ปรารถนาอยู่ เพื่ออันได้ ซึ่งลาภ ขายแล้ว ซึ่งเสื้อผ้าทั้งหลาย ในร้านทั้งหลาย.

9. อันว่าเด็กชาย ไปแล้ว สู่ร้านทั้งหลาย เพื่ออันซื้อ ซึ่งน้ำมัน เพื่อประทีปทั้งหลาย.

10. อันว่าข้าพเจ้า ได้ให้แล้ว ซึ่งกล่อง แก่เด็กหญิง ผู้นั่งอยู่ ในร่มเงา ของต้นไม้.

11. อันว่าเด็กหญิงทั้งหลาย ดึงมาอยู่ ซึ่งเถาวัลดย์ จากต้นไม้ หัวเราะแล้ว.

12. อันว่าชายทั้งหลาย เบียดเบียนอยู่ ซึ่งหญิงทั้งหลายด้วย ซึ่งทารกทั้งหลายด้วย เป็นคนไม่ดี เป็นอยู่.

13. อันว่าข้าพเจ้าทั้งหลาย เห็นอยู่ ซึ่งแสงทั้งหลาย ของดวงอาทิตย์ อันตกอยู่ สู่พื้นดิน ด้วยนัยน์ตาทั้งหลาย.

14. อันว่าผู้หญิง ฆ่าแล้ว ซึ่งงู ผู้เข้ามาอยู่ สู่บ้าน ด้วยท่อนไม้.

15. อันว่าพี่น้องสาวทั้งหลาย ใส่แล้ว ซึ่งผลไม้ทั้งหลายด้วย ซึ่งดอกไม้ทั้งหลายด้วย ในกล่องทั้งหลาย นั่งแล้ว  ที่ประตู อันเปิดแล้ว.

16. หากว่า อันว่าท่าน จักขึ้นมา จากน้ำด้วย จักคุ้มครอง ซึ่งทารกด้วย อันว่าข้าพเจ้าจักลงไป สู่สระ เพื่ออันอาบอาบ(น้ำ).

17. อันว่าเราทั้งหลาย โกรธแล้ว ซึ่งผู้หญิง ผู้กระทำแล้ว ซึ่งบาป ออกมาแล้ว จากศาลา

18. อันว่าท่าน จงอย่ายิง ซึ่งแม่วัวทั้งหลายด้วย ซึ่งกวางทั้งหลายด้วย ผู้เร่ร่อนอยู่ในอุทยาน, อันว่ากษัตริย์ด้วย อันว่าราชินีด้วย จักโกรธ.

19. อันว่ากษัตริย์ด้วย อันว่าอำมาตย์ทั้งหลายด้วย ไม่พึงเบียดเบียน ซึ่งชนทั้งหลาย ผู้อยู่อยู่ ในเกาะ.

20. อันว่าข้าพเจ้า ให้แล้ว ซึ่งข้าว แก่สุนัขทั้งหลาย ผู้เดินอยู่ บนถนน.